PARA yöntemi sadece bir klasör yapısı değildir. Üretken bir hayat ve etkili düşünme için bir temeldir.
Öncelikleri belirlemene, kafanı boşaltmana ve kaosu düzene çevirmene yardım eder.
PARA = Projects, Areas, Resources, Archive
Kaydettiğin her şey bu 4 kategoriden birine girmeli. Ne fazla, ne eksik. İşte yöntemin gücü bu.
Yöntemin yazarının PARA’yı nasıl anlattığına bak:
Tiago Forte'nin "İkinci Beyninizi Oluşturun" kitabından:
PARA sistemi ile bir mutfağı düzenlemek arasında bir paralellik vardır. Mutfakta her şey tek bir sonuç için tasarlanır ve düzenlenir — yemeği olabildiğince verimli pişirmek. Arşivler dondurucu gibidir — öğeleri, belki çok ileride bir gün gerekene kadar dondurulmuştur. Kaynaklar kiler gibidir: her yemeği pişirmek için kullanılabilir ama özenle saklanır. Hayat alanları buzdolabı gibidir — içindekileri nispeten yakında kullanmayı planlarsın ve daha sık kontrol edersin. Projeler ise ocaktaki tencere ve tavalardır — tam şu an pişirdiğin yemekler. Tüm malzemeler, pişirmek için en kolay ulaşabileceğin yerdedir.
Devamı
Bir mutfağı yiyecek türüne göre düzenlemenin ne kadar saçma olacağını düşün: örneğin taze meyve, kuru meyve, meyve suyu ve donmuş meyvenin hepsi meyve oldukları için tek bir yerde saklanırdı. Oysa çoğu insan dosyalarını ve notlarını tam olarak böyle düzenler — kitap notları sadece veriler kitaplardan geldiği için bir araya toplanır ya da tüm alıntılar alıntı oldukları için birlikte kaydedilir.
1️⃣ Projects — Projeler
Projeler, net bir hedefi olan geçici görevlerdir. Üzerlerinde şu an çalışırsın.
Örnekler:
- Bubble’da bir startup MVP’si başlatmak
- Obsidian hakkında bir YouTube videosu yapmak
- Bir yatırımcı için bir pitch hazırlamak
Obsidian’da: Projects klasöründeki her not ayrı bir projedir. İçinde kontrol listeleri, bağlantılar, fikirler, son tarihler var.
Örneğin, kanban eklentisiyle bir “YouTube içeriği” projesi yürütüyorum.
2️⃣ Areas — Hayat alanları
Alanlar, sürekli ilgi gerektiren uzun vadeli alanlardır: sağlık, finans, öğrenme, ilişkiler.
Örnekler:
- Fiziksel durum (hedef — 75 kg ve spor)
- Eğitim (yüksek lisans + kitaplar)
- Kişisel marka (YouTube ve Telegram)
Obsidian'da:
Areasklasörü sadece listeler değildir.Burası istikrarı takip ettiğim yerlerdir. Örneğin kitap okuma için bir Kanban panosu tutuyorum — ayda en az 1 kitap.
3️⃣ Resources — Kaynaklar
Bu senin bilgi kütüphanendir. Faydalı her şey buraya girer: alıntılar, makaleler, çerçeveler, fikirler. Podcast ve kitaplardan düşünceler bile.
Örnekler:
- Customer Discovery hakkında bir makale
- “Lean Canvas” çerçevesi
- Üretkenlik üzerine makaleler
Obsidian'da: yapılandırılmış bilgiyi saklamak için
Resourceskullanıyorum.
Sık sık 💡 ile callout yapıyor, ana fikirleri kaydediyor ve projelere bağlıyorum (CODE yöntemini unutma)
4️⃣ Archive — Arşiv
Arşiv basitçe kenara konulandır. Tamamlanan projeler, eskimiş notlar, eski fikirler.
Örnekler:
- Bir startup şablonunun ilk sürümü
- Zaten yayınladığım videolar
- Artık geçerli olmayan görevlerin taslakları
Obsidian'da: mevcut odağıma engel olan her şeyi
Archiveklasörüne taşırım.Bu, dikkati serbest bırakır ve görsel gürültüyü azaltır.
🔁 CODE ile birlikte nasıl çalışır
PARA yöntemi CODE ile mükemmel uyum sağlar:
Capture’da önemli her şeyi kaydedersin (Inbox’a)Organizeile — onları PARA’ya dağıtırsınDistill’de — özü çıkarır ve bir kaynak oluşturursunExpressaracılığıyla — kullanırsın: videolarda, şablonlarda, fikirlerde
💡 PARA düşünmeni neden değiştirir
- 📌 Yapısal düşünmeye başlarsın — her bilginin bir “evi” var.
- ⛏️ Fazlalığı kesersin — yalnızca önemli olan sisteme girer.
- ⚙️ Eylemlerini hızlandırırsın — ihtiyacın olan bilgi doğru anda elinin altında.
‼️ Bazen notları klasörler arasında taşımaktan kaçınmak daha iyidir
Neden?
Kaynaklarda hiçbir zaman güncelliğini yitirmeyen ve gelecekte birden fazla kez işine yarayabilecek notlar olur.
Bu durumda ne yapmalı?
Bağlantıları kullan — projenin (Projects) içinde Resources’tan bir nota referans ver. Notu elle taşımak zorunda değilsin. Ya da bir MOC oluştur — bu nedir? Sonraki makalelerde öğreneceksin…
Kabaca söylemek gerekirse, kaynaklarında faydalı bir kod parçası/otomasyon şeması/bir sensör ve nasıl çalıştığı hakkında faydalı bilgi var.
Bütün bunlar birçok projede kullanılabilir; bu durumda notu bir projeye sürüklemek anlamsız — onu kaynaklarda bırakıp sürekli referans vermek daha iyi,
Fiziksel olarak taşıyabilirsin tabii, ama o zaman bu artık bir kaynak değil, arşivlenmiş bir projeye bağlantı olur, ki bu pek mantıklı olmaz
Yorumun devamı
Bir şeyi bir yere taşımana, bir yere gömmene gerek yok — her şeyi kaydedeceğin ve daha önce oluşturulanlara referans vereceğin alanını düzenlemen gerekir. Bu durumda bir değil iki, hatta bu yaklaşımla belki üç alanı düzenlemen gerekir — bu çabuk sıkar ve bir sürü kayıp bilgi ve zamanla hiçbir etkisi olmaz.
Anahtar şu: onu geçici olarak nereye kaydettiğini düşünmek zorunda kalmamalısın; yeri kesinlikle bilmeli ve aramayı kullanarak kolayca bulmalısın.
En önemlisi — bilgiyi biriktirme, onu eyleme dönüştür
Devam edelim mi?